|
|
 |
 |
|
|
१२ शान्तिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
12.302. अध्यायः 302
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
भीष्मेण युधिष्ठिरंप्रति नानाधर्मप्रतिपादकपराशरगीतानुवादः॥ 1॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text
जनक उवाच। 12-302-0x(6449)(77510)
वर्णो विशेषवर्णानां महर्षे केन जायते।
एतदिच्छाम्यहं ज्ञातुं तद्ब्रूहि वदतां वर॥ 12-302-1(77511)
यदेतज्जायतेऽपत्यं स एवायमिति श्रुतिः।
कथं ब्राह्मणतो जातो विशेषग्रहणं गतः॥ 12-302-2(77512)
पराशर उवाच। 12-302-3x(6450)
एवमेतन्महाराज येन जातः स एव सः।
तपसस्त्वपकर्षेण जातिग्रहणतां गतः॥ 12-302-3(77513)
सुक्षेत्राच्च सुबीजाच्च पुण्यो भवति संभवः।
अतोऽन्यतरतो हीनादवरो नाम जायते॥ 12-302-4(77514)
वक्राद्भुजाभ्यामूरुभ्यां पद्भ्यां चैवाथ जज्ञिरे।
सृजतः प्रजापतेर्लोकानिति धर्मविदो विदुः॥ 12-302-5(77515)
मुखजा ब्राह्मणास्तात बाहुजाः क्षत्रियाः स्मृताः।
ऊरुजा धनिनो राजन्पादजाः परिचारकाः॥ 12-302-6(77516)
चतुर्णामेव वर्णानामागमः पुरुषर्षभ।
अतोन्ये त्वतिरिक्ता ये ते वै संकरजाः स्मृताः॥ 12-302-7(77517)
क्षत्रियातिरथाम्बष्ठा उग्रा वैदेहकास्तथा।
श्वपाकाः पुल्कसाः स्तेना निषादाः सूतमागधाः॥ 12-302-8(77518)
अयोगाः कारणा व्रात्याश्चाण्डालाश्च नराधिप।
एते चतुर्भ्यो वर्णेभ्यो जायन्ते वै परस्परात्॥ 12-302-9(77519)
जनक उवाच। 12-302-10x(6451)
ब्रह्मणैकेन जातानां नानात्वं गोत्रतः कथम्।
बहूनीह हि लोके वै गोत्राणि मुनिसत्तम॥ 12-302-10(77520)
यत्र तत्र कथं जाताः स्वयोनिं मुनयो गताः।
शूद्रयोनौ समुत्पन्ना वियोनौ च तथा परे॥ 12-302-11(77521)
पराशर उवाच। 12-302-12x(6452)
राजन्नैतद्भवेद्ब्राह्ममपकृष्टेन जन्मना।
महात्मनां समुत्पत्तिस्तपसा भावितात्मनाम्॥ 12-302-12(77522)
उत्पाद्य पुत्रान्मुनयो नृपते यत्र तत्र ह।
स्वेनैव तपसा तेषामृषित्वं विदधुः पुनः॥ 12-302-13(77523)
पितामहश्च मे पूर्वमृश्यशृङ्गश्च काश्यपः।
वेदस्ताण्ड्यः कृपश्चैव काक्षीवत्कमठादयः॥ 12-302-14(77524)
यवक्रीतश्च नृपते द्रोणश्च वदतांवरः।
आयुर्मतङ्गो दत्तश्च द्रुमदो मात्स्य एव च॥ 12-302-15(77525)
एते स्वां प्रकृतिं प्राप्ता वैदेह तपसो बलात्।
प्रतिष्ठिता वेदविदो दमेन तपसैव हि॥ 12-302-16(77526)
मूलगोत्राणि चत्वारि समुत्पन्नानि पार्थिव।
अङ्गिराः कश्यपश्चैव वसिष्ठो भृगुरेव च॥ 12-302-17(77527)
कर्मतोऽन्यानि गोत्राणि समुत्पन्नानि पार्थिव।
नामधेयानि तपसा तानि च ग्रहणं सताम्॥ 12-302-18(77528)
जनक उवाच। 12-302-19x(6453)
विशेषधर्मान्वर्णानां प्रब्रूहि भगवन्मम।
ततः सामान्यधर्मांश्च सर्वत्र कुशलो ह्यसि॥ 12-302-19(77529)
पराशर उवाच। 12-302-20x(6454)
प्रतिग्रहो याजनं च तथैवाध्यापनं नृप।
विशेषधर्मा विप्राणां रक्षा क्षत्रस्य शोभना॥ 12-302-20(77530)
कृषिश्च पाशुपाल्यं च वाणिज्यं च विशामपि।
द्विजानां परिचर्या च शूद्रकर्म नराधिप॥ 12-302-21(77531)
विशेषधर्मा नृपते वर्णानां परिकीर्तिताः।
धर्मान्साधारणांस्तात विस्तरेण शृणुष्व मे॥ 12-302-22(77532)
आनृशंस्यमर्हिसा चाप्रमादः संविभागिता।
श्राद्धकर्मातिथेयं च सत्यमक्रोध एव च॥ 12-302-23(77533)
स्वेषु दारेषु संतोषः शौचं नित्याऽनसूयता।
आत्मज्ञानं तितिक्षा च धर्माः साधारणा नृप॥ 12-302-24(77534)
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्यास्रयो वर्णा द्विजातयः।
अत्र तेषामधीकारो धर्मेषु द्विपदां वर॥ 12-302-25(77535)
विकर्मावस्थिता वर्णाः पतन्ति नृपते त्रयः।
उन्नमन्ति यथा सन्त आश्रित्येह स्वकर्मसु॥ 12-302-26(77536)
न चापि शूद्रः पततीति निश्चयो
न चापि संस्कारमिहार्हतीति वा।
श्रुतिप्रयुक्तं न च धर्ममाप्नुते
न चास्य धर्मे प्रतिषेधनं कृतम्॥ 12-302-27(77537)
वैदेहकं शूद्रमुदाहरन्ति
द्विजा महाराज श्रुतोपपन्नाः।
अहं हि पश्यामि नरेन्द्र देवं
विश्वस्य विष्णुं जगतः प्रधानम्॥ 12-302-28(77538)
सतां वृत्तमधिष्ठाय निहीना उद्दिधीर्षवः।
मन्त्रवर्जं न दुष्यन्ति कुर्वाणाः पौष्टिकीः क्रियाः॥ 12-302-29(77539)
यथायथा हि सद्वॄत्तमालम्बन्तीतरे जनाः।
यथातथा सुखं प्राप्य प्रेत्य चेह च मोदते॥ 12-302-30(77540)
जनक उवाच। 12-302-31x(6455)
किं कर्म दूषयत्येनमथो जातिर्महामुने।
संदेहो मे समुत्पन्नस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि॥ 12-302-31(77541)
पराशर उवाच। 12-302-32x(6456)
असंशयं महाराज उभयं दोषकारकम्।
कर्म चैव हि जातिश्च विशेषं तु निशामय॥ 12-302-32(77542)
जात्या च कर्मणा चैव दुष्टं कर्म न सेवते।
जात्या दुष्टश्च यः पापं न करोति स पूरुषः॥ 12-302-33(77543)
जात्या प्रधानं पुरुषं कुर्वाणं कर्म धिक्कृतम्
कर्म तद्दूषयत्येनं तस्मात्कर्म न शोभनम्॥ 12-302-34(77544)
जनक उवाच। 12-302-35x(6457)
कानि कर्माणि धर्म्याणि लोकेऽस्मिन्द्विजसत्तम्।
न हिंसन्तीह भूतानि क्रियमाणानि सर्वदा॥ 12-302-35(77545)
पराशर उवाच। 12-302-36x(6458)
शृणु मेऽत्र महाराज यन्मां त्वं परिपृच्छसि।
यानि कर्माण्यहिंस्राणि नरं त्रायन्ति सर्वदा॥ 12-302-36(77546)
संन्यस्याग्नीनुदासीनाः पश्यन्ति विगतज्वराः।
नैःश्रेयसं कर्मपथं समारुह्य यथाक्रमम्॥ 12-302-37(77547)
प्रश्रिता विनयोपेता दमनित्याः सुसंशिताः।
पयान्ति स्थानमजरं सर्वकर्मविवर्जिताः॥ 12-302-38(77548)
सर्वे वर्णा धर्मकार्याणि सम्यक्
कृत्वा राजन्सत्यवाक्यानि चोक्त्वा।
त्यक्त्वा धर्मं दारुणं जीवलोके
यान्ति स्वर्गं नात्र कार्यो विचारः॥ ॥ 12-302-39(77549)
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि द्व्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः॥ 302॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes
12-302-6 ऊरुजा वणिजो राजन्निति ध. पाठः॥ 12-302-10 नानात्वं ब्रह्मक्षत्रियादिभावेन भिन्नत्वम्। गोत्रतः अन्वयतः। गोत्राणि ब्रह्मक्षत्रियादीनि उग्राम्बष्ठादीनि च। तस्माज्जातितारतम्यमयुक्तमित्यर्थः॥ 12-302-11 यथा काक्षीवता शूद्रायामुत्पादिताः पुत्रा ब्राह्मणत्वं नीता नतु ते निषादत्वं प्राप्ता इत्यर्थः। तस्मात्कारणद्वारा कार्यद्वारा वा जातिभेदो न युक्त इति भावः॥ 12-302-14 वसुस्ताण्ड्य इति थ. पाठः। वटस्ताण्ड्य इति ध. पाठः॥ 12-302-16 तपसो श्रयादिति थ. पाठः॥ 12-302-26 निरयेत्रय इति थ. पाठः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|